بخش شاپور در فرهنگ دهخدا

نام یکی از دهستان های چهارگانه بخش مرکزی شهرستان کازرون است. حدود و مشخصات آن به قرار زیر است: از شمال ارتفاعات چنار شاهيجان و سلبيز و نودان ، از جنوب کوه کمارج و دهستان حومه، از خاور ارتفاعات دوان، از باختر ارتفاعات ناحیه ماهور و ميلاتي. موقعیت آن جلگه و دامنه است و رودخانه شاپور از وسط دهستان می گذرد. این دهستان در شمال باختر بخش واقع است. هواي آن گرم و مالاريايي است. آب مشروب و زراعتی آن از رودخانه شاپور و چشمه و قنات است. محصولات آن عبارت است از: غلات، برنج، تریاک و محصولات صيفي. شغل اهالی زراعت است. زبان مردم شهر، فارسی و شیعه دوازده امامی اند از بیست و پنج آبادی تشکیل شده است. نفوس آن در حدود 4300 تن است و قراء مهم آن عبارتند از: اردشیری، تل گاوک، جدس، حسين آباد، خداآباد، زنگنه. خرابه هاي شهر شاپور و غار معروف آن در این دهستان است (فرهنگ جغرافیائی ایران ج 7).
در شاپور چنانکه مقدسی گوید ده نوع عطر روغنی به عمل می آمد: عطر بنفشه، عطر نیلوفر، عطر نرگس، عطر کارده، عطر سوسن، عطر زنبق، عطر مورد، عطر مرزنجوش، عطر بادرنگو، عطر بهار نارنج و به کشورهای مشرق زمین فرستاده می شد. (ترجمه سرزمین هاي خلافت شرقی ص 315).
بزرگترین حجاری ساسانی در شاپور است که اندکی خارج از جاده شیراز به بوشهر قرار دارد. (تاریخ صنایع ایران ص 105).و رجوع به ترجمه مقدمه ابن خلدون ص 118، مجمل التواريخ و القصص ص 2، 32، 32 ح ، 39، 84، 337، ابن اثیر ج 1 ص 134 و شاپور بن اردشیر و رجوع به بيشابور شود.
روستاهای شاپور

خداآباد
دهي است از دهستان شاپور، بخش مرکزی شهرستان کازرون فارس .این ده در 17هزارگزي شمال باختری کازرون و يک هزار شوسه کازرون به فهليان ، در جلگه واقع است . آب و هواي آن آب و هواي مناطق گرمسیری و مالاريايي است و بدانجا 174 تن سکنه شيعي مذهب و فارسی زبان سکونت دارند. آب آن از چشمه و محصول آن غلات و برنج و صيفي و شغل اهالی زراعت است . (از فرهنگ جغرافيايي ایران ج).
برج سوخته
دهي از دهستان شاپور بخش مرکزی شهرستان کازرون .سکنه آن 137 تن است . (از فرهنگ جغرافيايي ایران ج 7)
عمویی
دهي است از دهستان شاپور بخش مرکزی شهرستان کازرون . 190 تن سکنه دارد. آب آن از رودخانه شاپور و محصول آن غلات و صيفي است . (از فرهنگ جغرافيايي ایران ج 7).
دریس
دهي است ازدهستان حومه بخش مرکزي شهرستان کازرون . واقع در 10هزارگزي شمال باختري کازرون کنار راه شوسه کازرون به بوشهر، با 464 تن سکنه . آب آن از قنات و رودخانه شاپور تامين مي شود. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 7)
دریست
نام يکي از سه ده که کازرون را تشکيل ميداده است ، نام دو ده ديگر «نوردر» و «راهبان » است . (از فارسنامه ابن البلخي ص 145) (از نزهةالقلوب ج 3 ص 125)
حسین آباد
ده کوچکي است از دهستان جزء بخش مرکزي شهرستان کازرون واقع در 58هزارگزي جنوب خاور کازرون . داراي 45 تن سکنه ميباشد. (فرهنگ جغرافيايي ايران ج 7).
تل گاوک (تل کوهک کنونی)
دهي از دهستان بخش مرکزي شهرستان کازرون است که 113 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 7).
جدس دره
دو فرسخ و نيم ميانه شمال و مغرب کازرون است .
شاه سلطنه (اسلام آباد کنونی)
دهي از دهستان شاپور بخش مرکزي شهرستان کازرون. داراي 113 تن سکنه. آب آن از رودخانه شاپور. محصول آن غلات و صيفي است. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج 7)
گچ خران
دهي از دهستان شاپوربخش مرکزي شهرستان کازرون، 1900گزي شمال باختري کازرون و 1000گزي شوسه کازرون به بوشهر. جلگه، گرمسيري، مالاريائي و سکنه آن 129 تن. آب از رودخانه شاپور. محصول آن غلات، ترياک و صيفی . جاتشغل اهالي زراعت است و راه مالرو دارد. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج۷ .(
صدرآباد
دهي از دهستان شاپور بخش مرکزي شهرستان کازرون 17000گزي شمال باختر کازرون، بين شوسه شيراز به بوشهر و کازرون به فهليان، جلگه، گرمسير و مالاريائي. سکنه 145 تن. آب از رودخانه شاپور. محصول غلات و ترياک و صيفي جات. شغل اهالي زراعت و راه مالرو دارد. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج7).
فتح آباد
دهي است از دهستان شاپور بخش مرکزي شهرستان کازرون، که در 21هزارگزي شمال باختري کازرون و سه هزارگزي شمال شوسه کازرون به بوشهر قرار دارد. جلگه اي معتدل و داراي 113 تن سکنه است. آب آنجا از رودخانه شاپور تامين ميشود. محصول عمده اش غلات و صيفي و شغل اهالي زراعت است. راه مالرو دارد. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج۷)
دهي از دهستان شاپور است که در بخش مرکزي شهرستان کازرون واقع است و 295 تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافيايي ايران ج۷ (


