بيا اي دل كمي وارونه گرديم
براي هم بيا ديوونه گرديم
شب يلدا شده نزديك ، اي يار
بشينيم و به دور هم بگردیم!!
شب یَلدا يا شب چِله:
آخرین شب آذرماه، نخستین شب زمستان و درازترین شب سال است. از روزگاران كهن، ایرانیان این شب را جشن میگرفتند. ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر میشود و تابش نور ایزدی فزونی مییابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید میخواندند و برای آن جشن بزرگی بر پا میکردند.
پبشینهٔ جشن
شب یلدا، شب زایش و تولد مهر است. شور اين شب ريشه در هزاران سال اين خاك اهورايي دارد. يلدا، اولین روز زمستان و یا نخستین شب زمستان بوده است که زایش خورشید، تولد مهر و یا خورشید شکست ناپذیر را نويد ميداد. در منظر نياكان ما، روشنی روز و اعتدال هوا از مظاهر نیک و نشان فرخي و شكوه ایزدی بود و تاریکی و شب از كردار اهريمن، شبها آتش برافروخته ميشد تا تاريكي و ياران اهريمن نابود شده و بگريزند. خورشيد، مهر يا ميترا نجات بخش جهان از تسلط اهريمن و نكبت بود.
در برخي از آثار بوم شناسان آمده است كه به گاه پديد آمدن آئين مهر در ايران و تاثير اين گزاره فرهنگ برتر بر گستره جهان متمدن كهن، در روم و بسياري از كشورهاي اروپايي اين روز را كه برابر با اول دي ماه بود، به عنوان روز تولد مهر يا ميتراي شكستناپذير جشن ميگرفتند. با گسترش مسيحيت در روم، چون سردمداران كليسا نتوانستند با برانداختن جشن تولد ميترا در بيست و پنجم دسامبر غلبه كنند، همان روز را زاد روز عيساي مسيح اعلام كردند كه تا كنون نيز به جا مانده.
خوان شب يلدا
خوان شب يلدا را خوان ميازد Myazd گويند. ميازد عبارت است از ميوههاي تر و خشك، آجيل، یا به اصطلاح زرتشتيان "لورك Lork". میازد، نذری یا ولیمهای بود غیر نوشیدنی مانند گوشت و نان و شیرینی و حلوا. در آیینهای ایران باستان برای هر مراسم جشن و سرور آیینی، خوانی میگستردند که بر آن افزون بر آلات و ادوات نیایش، مانند آتشدان، عطردان، بخوردان، برسم و غیره، برآوردهها و فرآوردههای خوردنی فصل و خوراکهای گوناگون مانند خوراک مقدس و آیین ویژهای که آن را "میازد" مینامیدند و بر خوان جشن مینهادند. باوری بر این مبنا نیز بین مردم رایج بود که در شب یلدا، فردي ثروتمند در جامه کهنه هیزم شکنان به درب خانهها میآید و به مردم هیزم میدهد. هیزمها در بامداد شب یلدا، به شمش زر تبدیل میشوند. باورمندان اين فسانه، شب یلدا را تا پگاه به انتظار هیزم شکن زربخش و هدیه خود بیدار میماندند و جشن و سرور و شادمانی بر پا میکردند. شاید بابا نوئل هم از همين افسانه سرچشمه گرفته باشد.
هم میهن:
عمرتون صد شبِ يلدا
دلتون يه پارچه دريا
توي اين شبهاي سرما
يادتون باشه كه ايران
هميشه مهد خردهاست
پايه و اساس دنياست
